مهدى فرمانيان
55
آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )
به زبانهاى مختلف ترجمه شده است . امام باقر ( ع ) ابو جعفر ، محمد بن على ( ع ) ، ملقب به باقر ( العلوم ) در سال 57 هجرى در مدينه متولد گرديد . از سال 94 يا 95 پس از رحلت پدر بزرگوارشان امامت شيعه را عهدهدار گرديد و با توان علمى عظيم به تأسيس « مكتب اهل بيت » هم در فقه ، هم در كلام هم در حديث مبادرت ورزيد و مبانى انديشهء شيعى را تبيين و استوار ساخت . امام باقر كوشيد تا با مرزبندى فكرى و عقيدتى ، شيعه را هويّتى مستقل بخشيده ، از جذب و هضم در ديگران حفظ كند . از آنجا كه امامت سنگ بناى شيعه بود ، آن حضرت كوشيد تا جنبههاى كلامى نظريهء امامت را به خوبى تبيين كند . از اين طريق با هرگونه كجانديشى و خروج از صراط مستقيم و خط اعتدالى شيعه مبارزه كرد و به افراطىگرى روى خوش نشان نداد . از همينرو با جريان غلوّ برخوردهاى تندى كرد . بدين رو نقش امام باقر در گسترش تشيع ، بسيار اساسى است . « 1 » امام صادق ( ع ) ابو عبد اللّه ، جعفر بن محمد ، ملقب به صادق ، ششمين پيشواى شيعيان به سال 80 هجرى ، در مدينه ، ديده به جهان گشود . آن امام همام پس از وفات پدر بزرگوارشان در سال 114 هجرى عهدهدار منصب قدسى امامت گرديد . او هرگونه اقدام سياسى را ، به رغم آنكه بسيارى از شيعيان اوضاع و احوال زمانى را مساعد مىيافتند ، مردود شمرد . اين موضع ، سبب شد شيعيانى كه احساسات انقلابى - مذهبى داشتند ، به قيامهاى سادات زيدى بپيوندند . امام صادق ( ع ) اگرچه از سياست كناره گرفت ، اما از فرصت پيشآمده براى بيان و شرح معارف اسلامى بر پايهء امامت استفادهء شايانى نمود و چنان نقش تعيينكنندهاى ايفا كرد كه مذهب شيعه اثنا عشرى ، شاخهء
--> ( 1 ) . ارشاد ، ج 2 ، ص 157 - 176 ؛ نيز براى نقش امام باقر ( ع ) در انديشهها و عقايد شيعى ر . ك : ارزينا لالانى ، نخستين انديشههاى شيعى ، ترجمه : فريدون بدرهاى . در اين كتاب نقش امام باقر در تبيين نظريهء امامت به خوبى تبيين شده است . تبيين مبانى قرآنى امامت ، مبانى امامت در احاديث نبوى ، مسئلهء علم ، نصّ ، عصمت ، نيز مسائل ايمان ، تقيه ، قضا و قدر و توحيد توسط امام باقر و نيز ، سهم او در انديشهء فقهى شيعه ، تأثير او بر مذاهب حديثى غير شيعى بررسى شده است .